post-thumb

Có hai bài học lớn có thể được rút ra từ việc quan sát cuộc đời Nelson Mandela và dòng chảy lịch sử. Bài học thứ nhất là, luôn cần hơn một người lãnh đạo anh hùng đơn độc để thay đổi quỹ đạo của một thể chế hay một quốc gia. Bài học thứ hai là, trong nghệ thuật lãnh đạo, hình tượng quan trọng hơn chiến lược.

 

Bài học thứ nhất: luôn cần hơn một người lãnh đạo anh hùng đơn độc để thay đổi quỹ đạo của một thể chế hay một quốc gia

Ngay cả những nhà lãnh đạo dũng cảm và lôi cuốn nhất thế giới cũng phải mất đến hơn một thế hệ để đưa phần lớn dân số nghèo lên mức trung lưu. Để chuyển đổi một quốc gia (hay bất kì doanh nghiệp lớn nào), các nhà lãnh đạo truyền cảm hứng, người cần phải chấp nhận trách nhiệm cá nhân tuyệt đối để thay đổi bản thân, công việc, cộng đồng, quốc gia ở mọi mức độ nếu cần, chứ không phải chỉ ở mức cao nhất.

Gần 20 năm sau khi chấm dứt chế độ phân biệt chủng tộc tàn bạo, nhân dân Nam Phi vẫn đang tìm kiếm một mô hình lãnh đạo mới để đưa ra những lý tưởng của Nelson Mandela về một loạt các vấn đề, bao gồm sự tham nhũng của chính phủ, tỷ lệ thất nghiệp lên đến 40%, giáo dục công kém, tỷ lệ đói nghèo, tỷ lệ nhiễm HIV và AIDS cao.

Những thách thức này chỉ có thể được giải quyết bởi các nhà lãnh đạo có quyết tâm mạnh mẽ xử lý tình trạng tham nhũng và bồi dưỡng lớp lãnh đạo có thể giải quyết vấn đề thuộc mọi cấp độ ở mọi tổ chức trong đất nước. Sau tất cả những thành công vĩ đại của mình, chỉ có một điều mà Nelson Mandela đã không làm, đó là bồi dưỡng lớp lãnh đạo để tiếp tục thừa kế di sản của ông.

Thực tế là, khi ông bước ra khỏi văn phòng và từ bỏ chính trị, thể chế của Nelson Mandela đã yếu đi. Giống với Nelson Mandela, những vĩ nhân khác, những nhà lãnh đạo đầy lôi cuốn trong thế kỉ gần đây nhất như Mẹ Theresa, Mahatma Gandhi và Martin Luther King đều có thể dễ dàng truyền cảm hứng đến chúng ta, nhưng họ đã không thực sự cho chúng ta một khuôn mẫu hữu ích trong việc thay đổi thể chế.

 

Bài học thứ hai: Trong nghệ thuật lãnh đạo, hình tượng quan trọng hơn chiến lược

Tướng H. Norman Schwarzkopf từng định nghĩa nghệ thuật lãnh đạo là một sự kết hợp đầy uy lực giữa chiến lược và hình tượng nhưng, ông cũng nói thêm, rằng nếu bạn buộc phải thiếu một trong hai, hãy thiếu chiến lược. Điều này chắc chắn đúng với Nelson Mandela. Hình tượng cao chót vót của ông (ít nhất) đã tạo ra một số chiến lược khá tinh tế.

Lấy sự ủng hộ rõ ràng của Mandela cho nhà độc tài lập dị và tàn nhẫn Muammar Qaddafi của Lybia làm ví dụ. Và cả sự thiếu quyết đoán khi giải quyết vấn đề với vợ cũ – Winnie Mandela, người sau này bị xét xử với 18 tội danh bao gồm mưu sát, bắt cóc và tra tấn. Ngoài ra, kết quả của thái độ phỉnh phờ từ Mandela với chủ nghĩa Cộng Sản (điều mà ông coi là khuôn mẫu thích hợp cho tương lai của Nam Phi), đã giúp Nam Phi thúc đẩy nền kinh tế nhà nước, bao gồm cả việc quốc hữu hóa các ngành công nghiệp chính.

Những chiến lược đáng ngờ như vậy có thể dễ dàng dẫn đến sự thất bại của Mandela, nhưng sức mạnh hình tượng lãnh đạo của ông đã bù lại cho những lỗi lầm hay những phán xét khác.

Vậy Nelson Mandela đã xây dựng hình tượng lãnh đạo quả quyết nổi bật ở đâu? Những phẩm chất này xuất hiện ngay từ khi ông còn ngồi trên ghế nhà trường. Các cáo buộc về việc chống chủ nghĩa Apartheid của ông dẫn đến việc bị trục xuất và xung đột liên tục với các lãnh đạo của trường học. Bất chấp những vi phạm mà ông đã có tại trường luật, Nelson Mandela vẫn vượt rào và tiếp tục thành lập công ty luật cho người da đen thành công nhất ở Nam Phi, một việc làm tuyệt vời vào thời điểm đó.

Cuối cùng, ông đã phải lao động khổ sai 26 năm liền. Vào những năm cuối của thời gian thụ án, ông được thả vào năm 1990. Ông đã được đề nghị trả tự do nếu từ bỏ cam kết đấu tranh vũ trang, nhưng ông đã từ chối.

Những phẩm chất và tác động của Nelson Mandela trên cương vị một nhà lãnh đạo là không thể tranh cãi. Ông là con người dũng cảm và quả quyết. Ông là người phá bỏ khuôn mẫu. Hình tượng, các hành động có tầm nhìn, sức chịu đựng cũng như sự kiên cường của ông gây ảnh hưởng vô cùng sâu sắc. Tuy nhiên, di sản Nelson Mandela để lại không nằm ở những điều ông đã làm, mà nằm ở những điều ông đã không làm. Ông đã từ chối việc trả thù chính trị – thứ đã lan rộng trong mọi phong trào Apartheid ở Nam Phi, giúp cho đất nước này tránh khỏi cuộc nội chiến có thể xé nát nó. Đây chính là di sản vĩ đại nhất mà Mandela để lại.

Nelson Mandela đã hoàn thành vai trò của mình một cách xuất sắc và chúng ta có thể học được những bài học giá trị từ cuộc đời của ông. Nhưng, giờ là lúc để thế hệ lãnh đạo mới xuất hiện, những lãnh đạo có ý chí và động lực để chuyển giao quyền lực, đồng thời bồi dưỡng những lãnh đạo khác để đương đầu với nạn tham nhũng và thay đổi thể chế theo hướng tích cực. Các nhà lãnh đạo vĩ đại sẽ bồi dưỡng nên những nhà lãnh đạo vĩ đại khác. Điều này không chỉ đúng với Nam Phi mà còn đúng với mọi nơi.

Hãy yên nghỉ, Nelson Mandela.

Please follow and like us:

Share your thoughts

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *